Μπορεί να φαίνεται παράξενο ότι μια υγιής ωοθήκη περιέχει χιλιάδες ωάρια, αλλά στους περισσότερους κύκλους απελευθερώνεται μόνο ένα. Δεν πρόκειται για αναποτελεσματικότητα, αλλά για έναν εξελιγμένο μηχανισμό επιλογής που ευνοεί μια υγιή εγκυμοσύνη.
Απόθεμα ωαρίων για ολόκληρη τη ζωή
Οι γυναίκες γεννιούνται με το συνολικό απόθεμα των ωαρίων τους. Πριν από τη γέννηση οι ωοθήκες περιέχουν αρκετά εκατομμύρια ανώριμα ωάρια, στη γέννηση περίπου ένα έως δύο εκατομμύρια και στην εφηβεία περίπου 300.000–500.000. Μόνο ένα μικρό ποσοστό θα ωριμάσει και θα απελευθερωθεί.
Εκατοντάδες ωοθυλάκια ξεκινούν
Στην αρχή κάθε κύκλου η ωοθήκη στρατολογεί μια ομάδα ωοθυλακίων. Η διαδικασία αρχίζει πριν αυτά γίνουν ορατά στο υπερηχογράφημα. Για εβδομάδες ανταγωνίζονται για τις ορμόνες και τους αυξητικούς παράγοντες που χρειάζονται για να συνεχίσουν την ανάπτυξή τους.
Το κυρίαρχο ωοθυλάκιο
Ένα ωοθυλάκιο γίνεται πιο ευαίσθητο στην FSH, αναπτύσσεται γρηγορότερα και παράγει περισσότερο οιστρογόνο. Γίνεται το κυρίαρχο ωοθυλάκιο και η ορμονική του δραστηριότητα καταστέλλει τα υπόλοιπα, τα οποία σταματούν να αναπτύσσονται και οδηγούνται σε ατρησία. Έτσι συνήθως απελευθερώνεται ένα ώριμο ωάριο.
Γιατί όχι περισσότερα ωάρια;
Η ωρίμανση απαιτεί σημαντική ενέργεια και ακριβή συνεργασία ωοθήκης, ορμονών και μήτρας. Η συγκέντρωση των πόρων σε ένα κυρίαρχο ωοθυλάκιο αυξάνει την πιθανότητα πλήρους ωρίμανσης. Η συστηματική απελευθέρωση πολλών ωαρίων θα αύξανε και τις πολύδυμες κυήσεις, που έχουν περισσότερους κινδύνους για μητέρα και παιδιά.
Τι αλλάζει στην εξωσωματική;
Στην εξωσωματική, η ελεγχόμενη ορμονική διέγερση υποστηρίζει προσωρινά την ανάπτυξη πολλών ωοθυλακίων ταυτόχρονα. Έτσι μπορούν να ωριμάσουν περισσότερα ωάρια και να προκύψουν περισσότερα έμβρυα, με στενή παρακολούθηση. Ακόμη και τότε, δεν δίνει κάθε ωοθυλάκιο ώριμο ωάριο και δεν εξελίσσεται κάθε ωάριο σε υγιές έμβρυο.
Η επιλογή της φύσης
Από χιλιάδες ανενεργά ωάρια, εκατοντάδες ωοθυλάκια αρχίζουν να αναπτύσσονται, λίγα συνεχίζουν, ένα συνήθως κυριαρχεί και τελικά απελευθερώνεται ένα ώριμο ωάριο. Η ανθρώπινη αναπαραγωγή δεν βασίζεται μόνο στην ποσότητα, αλλά σε προσεκτική βιολογική επιλογή όπου η ποιότητα είναι εξίσου σημαντική.
